Herb Kalisza z Mostu Kamiennego Henryk Melcer-Szczawiński
(1869-1928)
      Henryk Melcer (Melcer-Szczawinski) 1869-1928, kompozytor, pianista, dyrygent, pedagog.

        Urodzony 21 IX w Kaliszu; był synem Karola, prawnika, burmistrza Kalisza i muzyka (ucznia A. Kątskiego), oraz Zofii z Bochenków; matka zmarła wkrótce po urodzeniu syna. Drugie nazwisko Szczawiński przyjął w roku 1902, gdy został adoptowany przez stryjeczną babkę Jakobinę ze Szczawińskich Grzybowską. Nazwiska tego również używał dla podkreślenia swojej polskości. Jego pierwszymi nauczycielami muzyki byli: babka Klemczyńska i ojciec, który wraz z dwoma pozostałymi synami, Franciszkiem i Józefem, stworzył zespół kameralny muzykujący często w domu oraz po okolicznych dworach. Szkołę podstawową oraz gimnazjum klasyczne Melcer skończył w Kaliszu. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości wyjechał do Warszawy, gdzie zaczął studiować matematykę na tamtejszym Uniwersytecie oraz muzykę w Konserwatorium Muzycznym na fortepian pod kierunkiem R. Strobla i kompozycje u Z. Noskowskiego. Studia te skończył w r. 1890. Pragnąc poświecić się karierze pianisty-wirtuoza wyjechał do Wiednia i tu przez 2 lata (1892-1894) uzupełniał swoje studia pianistyczne u Teodora Leszetyckiego, zarabiając zarazem na swoje utrzymanie udzielając lekcji z harmonii. Równocześnie studiował tam kompozycję.
   Melcer koncertował w Paryżu, Petersburgu, Wiedniu, Dreźnie, Lipsku, a w roku 1895 uzyskał w Berlinie na konkursie im. A. Rubinsteina I nagrodę za kompozycję (I Koncert Fortepianowy) i III nagrodę jako pianista. Bezpośrednio po tym sukcesie zaangażowany został na stanowisko nauczyciela fortepianu w konserwatorium muzycznym w Helsinkach. Po roku przeniósł się do Lwowa, gdzie do roku 1899 uczył w Konserwatorium Galicyjskiego Tow. Muzycznego. W r. 1898 uzyskał na Konkursie im. I. Paderewskiego w Lipsku I nagrodę kompozytorską. Kolejno zajmował stanowiska: dyrektora Tow. Muzycznego w Lodzi (1899-1902), dyrektora Filharmonii we Lwowie (1902-3). W l. 1903-6 działał w Wiedniu w tamtejszym Konserwatorium jako pedagog i pianista. Następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie by3 dyrektorem Filharmonii (1910-12) i opery (1915-16). W r. 1918 objął klasę fortepianu w Konserwatorium Warszawskim, a od r. 1925 także klasę kompozycji. W 1921 r. Melcer zwo3a3 pierwszy zjazd muzyków w niepodległej Polsce, powołując do życia Zjednoczenie Związków Muzycznych. W l. 1922-7 był dyrektorem Konserwatorium Warszawskiego. Wskutek konfliktu z Min. Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego., które wówczas kierowało sprawami kultury, z powodu odmówienia Konserwatorium Warszawskiemu praw i prerogatyw szkoły wyższej i podał się do dymisji wraz z Radą Pedagogiczną uczelni. Wyrazem stosunku całego personelu Konserwatorium do ustępującego dyrektora był pożegnalny adres manifestacyjnie mu wręczony. W rok później, 28 IV 1928, zmarł Melcer na serce w gmachu Konserwatorium podczas udzielania lekcji, ubrany w strój wieczorowy, w którym został pochowany. Odznaczony był Orderem Polonia Restituta (1925). Ożeniony z Heleną Szczawińską (w r. 1894) pozostawił córkę Wande Rutkowską-Sztekkerową, literatkę.
   Niezwykle prawy, o entuzjastycznym podejściu do swej pracy, Melcer daleki był od jakiegokolwiek karierowiczowstwa i kompromisów. Jako dyrektor Konserwatorium był energiczny i wymagający, utrzymywał w uczelni rygor i porządek. Wykształcił wielu wybitnych pianistów, m. in. Jego uczniami byli: H. Ottawowa, R. Benzefowa, I. Torceanow, S. Nawrocki, M. Trombini Kazurowa, I. Rozenbaum. Jako pianista przedstawiał typ wirtuoza o wielkiej technice i zarazem wielkiej kulturze muzycznej, która miedzy innymi przejawiała się w równowadze środków pianistycznych. Jego repertuar był ogromny; obejmował m. in. wszystkie (32) "Sonaty fortepianowe" L. Von Beethowena. Melcer należał do kompozytorów młodszego pokolenia, którzy w większym stopniu niż przedstawiciele poprzedniej generacji korzystali ze zdobyczy muzyki ogólnoeuropejskiej. Jakkolwiek nie był kompozytorem dużego formatu, miał jednak talent nieprzeciętny i podbudowany rzetelnym opanowaniem rzemiosła kompozytorskiego. W efekcie jego kompozycje korzystnie się wyróżniają spośród naszej twórczości tych czasów. Melcer pierwszy napisał muzykę do jednego z utworów S. Wyspiańskiego, tragedii "Protesilas i Laodamia" (1902). Z cenniejszych jego utworów wymienia należy balladę na tenor solo, chór mieszany i orkiestrę Pani Twardowska, wg. Poematu Adama Mickiewicza (1898). Melcer był także jednym z twórców nowoczesnej pieśni polskiej. Na pierwszy plan wysuwa się tu cykl Pięciu Pieśni do tekstu R. Dehmla. Z twórczości instrumentalnej oprócz wymienionych już 2 Koncertów fortepianowych do cenniejszych jego kompozycji należy: Symfonia c-moll, Sonata G-dur na fortepian i skrzypce (ok. 1910) oraz liczne miniatury fortepianowe i parafrazy pieśni Moniuszki ("Prząśniczka", "Znaszli ten kraj").

Polski Słownik Biograficzny.


Twórcą i sponsorem stron internetowych Ziemi Kaliskiej  jest rodzina Płocińskich,
62-800 Kalisz, ul. Sułkowskiego 2, tel. 062 7671842 w osobach Krzysztofa Płocińskiegoe-mail:kplocinski@info.kalisz.pl
 żony Iwony oraz dzieci: Mateusza, Szymona i Marii, Piotra i Aleksandry.

 Wszystkie opublikowane materiały można wykorzystywać w każdy godny sposób pod warunkiem podania źródła.
1996-2006 by Krzysztof Płociński i rodzina.