XII. W Polsce Ludowej (1945 -1980) |
Wyzwolenie i koniec II wojny światowej oznaczały nie tylko wolność dla kraju i jego obywateli, ale przyniosły także zasadnicze przemiany ustrojowe. Zapoczątkowały one w najnowszych dziejach miasta okres długiego i owocnego rozwoju. Stał się on szczególnie widoczny w drugiej połowie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Miał on charakter wszechstronny - obejmował rozwój przemysłu metalowego, włókienniczego i spożywczego, handlu i komunikacji, infrastruktury społecznej, budownictwa mieszkaniowego. Znacznie wzrosła liczba mieszkańców, powstały nowe osiedla i nowe dzielnice, rozszerzył się obszar miasta. Kalisz stał się znaczącym ośrodkiem oświatowym i kulturalnym. Do szczególnie ważnych momentów w powojennej historii grodu należy reforma administracji państwowej w 1975 r., w wyniku której Kalisz ponownie został stolicą województwa. I tak, jak przed wiekami, pełni teraz ponadregionalne funkcje administracyjne, gospodarcze i kulturalne.
1945 - 23 stycznia w godzinach wieczornych
wojska I Frontu Białoruskiego marszałka Żukowa wyzwoliły Kalisz. Do miasta wkroczył
708 Samodzielny Batalion Łączności pod dowództwem kpt. Mikołaja Sienki. W walkach na
przedpolach miasta poległo 317 oficerów i żołnierzy Armii Radzieckiej; zostali oni
pochowani na cmentarzu żołnierskim na terenie nowej części parku.
- 23 stycznia odbyło się posiedzenie organizacyjne Kaliskiego
Powiatowego Komitetu Ludowego, na którym wybrano pierwszego po wyzwoleniu prezydenta
miasta. Został nim dr Bronisław Koszutski. Komitet działał do 8 lutego tego roku.
- 26 stycznia rozpoczął działalność tymczasowy Zarząd
Miejski z prezydentem B. Koszutskim na czele.
- 2 lutego odbyło się pierwsze organizacyjne zebranie kaliskiej
organizacji Polskiej Partii Robotniczej. Przybyło na nie 14 członków, wybrano I
sekretarza - Mikołaja Kowala.
- 7 lutego na kolejnym posiedzeniu Komitetu PPR w Kaliszu wybrano
na II sekretarza Michała Tarnowskiego. Pełnił on jednocześnie funkcję I sekretarza
Komitetu Miejskiego w Kaliszu.
- 25 lutego powstała pierwsza po wojnie Miejska Rada Narodowa,
jej przewodniczącym został Józef Sztyler. Na tym samym posiedzeniu Rada powołała
Zarząd Miejski z prezydentem miasta drem B. Koszutskim.
- Wznowiła działalność Powszechna Spółdzielnia Spożywców.
- 29 maja uruchomiono miejską komunikację autobusową na trasie
pl. Kilińskiego - dworzec PKP, obsługiwaną początkowo przez jeden autobus napędzany
gazem świetlnym.
- Wznowiło działalność Kaliskie Towarzystwo Muzyczne; jego
prezesem został Władysław Kwieciński. Towarzystwo zorganizowało szkołę muzyczną,
działającą pod nazwą Miejskiego Instytutu Muzycznego.
- W czerwcu podjęła normalną działalność Miejska Biblioteka Publiczna im. A. Asnyka.
1946 - 1 września ukazał się pierwszy
numer pierwszego powojennego dziennika Kuriera Kaliskiego.
- 11 października popłynął pierwszy prąd z odremontowanej po
wojennych zniszczeniach miejskiej elektrowni w Piwonicach.
1947 - Do 15 szkół podstawowych
uczęszczało prawie 7,5 tys. uczniów. W szkolnictwie ponad podstawowym działało 7
szkół gimnazjalnych i 3 szkoły średnie zawodowe.
- W dniach 11 i 12 października odbył się zjazd wychowanków
Szkoły Handlowej i późniejszego Gimnazjum im. T. Kościuszki. W zjeździe wziął
udział minister kultury i sztuki Stefan Dybowski, wychowanek gimnazjum, który podczas
trwania zjazdu otworzył pierwszą powojenną wystawę prac kaliskich artystów
plastyków. Z okazji zjazdu teatr wystawił sztukę Janusza
T. Dybowskiego pt. I ty poznasz Marylę.
- Kalisz posiada: 3 kina, 7 gimnazjów, 5 chórów, 4
hotele, 9 księgarń, 3 drukarnie, 7 aptek; działa: 6 organizacji młodzieżowych, 13
stowarzyszeń społecznych, 13 klubów i organizacji sportowych, 29 związków zawodowych,
18 adwokatów, 24 akuszerki, 30 lekarzy i 12 lekarzy dentystów; Fabrykę Fortepianów i
Mebli Arnold Fibiger znajduje się pod zarządem państwowym, a firma B-cia K. i
A. Fibiger - Fryderyka Fortepianów i Pianin, Kalisz ul. Polna 20 wykonuje wszelkie
reperacje pianin, fortepianów, fisharmonii, strojenie oraz meble na zamówienie.
1948 - W styczniu na posiedzeniu Miejskiej
Rady Narodowej powzięto uchwałę w sprawie obchodów jubileuszu 1800-lecia Kalisza.
Powołano komitet organizacyjny, który zwrócił się do prezydenta Rzeczypospolitej
Bolesława Bieruta z prośbą o przyjęcie honorowego protektoratu nad jubileuszem.
Prezydent uzależnił swą decyzję od rezultatów szerokich badań
archeologiczno-historycznych, które zalecił podjąć. Po pewnym czasie komitet obchodów
1800-lecia zawiesił swoją działalność; przerwa trwała do 1957 r.
- 15 marca wyrokiem Sądu Okręgowego w Kaliszu skazany został
na karę śmierci hitlerowski kat ludności polskiej Heinrich Nolte, zastępca szefa
Gestapo w Kaliszu.
- 26 sierpnia założona została Kaliska Spółdzielnia
Mieszkaniowo-Budowlana, przekształcona, po krótkiej przerwie w działalności, w
Kaliską Spółdzielnię Mieszkaniową.
- 18 października w sali recepcyjnej ratusza odbyło się
zebranie na którym reaktywowano oddział kaliski Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego,
wybierając jednocześnie zarząd oddziału.
- Muzeum Ziemi Kaliskiej
wznawia działalność.
- Powstaje koło plastyków.
1949 - 1 stycznia decyzją Miejskiej Rady
Narodowej Pogotowie Zawodowe przy Ochotniczej Straży Pożarnej przemianowano na Miejską
Zawodową Straż Pożarną.
- 6 marca w Kaliszu zorganizowano Konferencję Zjednoczeniową
PPR i PPS; pierwszym sekretarzem Komitetu Miejskiego PZPR wybrany został Czesław
Chruszczewski.
- Utworzono Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne; w momencie
powstania eksploatowało ono dwa stare autobusy.
- Dwie instytucje kulturalne - Teatr i Muzeum Ziemi Kaliskiej -
zostały upaństwowione. Do tego czasu były one placówkami miejskimi.
- Instytut Muzyczny przemianowany został na Szkołę Muzyczną i
Średnią Szkołę Muzyczną im. H. Melcera Kaliskiego Towarzystwa Muzycznego.
1950 - Na terenie Kalisza i okolic podjęto szeroko zakrojone badania archeologiczne, inspirowane także planowanym jubileuszem XVIII wieków miasta. Badaniami kierował prof. Michał Drewko.
1951 - W ramach ogólnokrajowej reformy
sądownictwa powszechnego, w miejsce zniesionego Sądu Okręgowego i Sądu Grodzkiego,
utworzony został z dniem 1 stycznia Sąd Powiatowy - właściwy dla m. Kalisza i powiatu
kaliskiego.
- W czerwcu, z połączenia oddziałów Polskiego Towarzystwa
Krajoznawczego oraz Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, powstał kaliski oddział
Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Funkcję prezesa powierzono
Stanisławowi Członko.
- 1 września rozpoczyna działalność Liceum Pedagogiczne,
istniejące do 1969 r.
- Powstaje Młodzieżowy Dom Kultury, placówka skupiająca
młodzież miasta i rozwijająca jej zainteresowania w wielu dziedzinach sztuki i
techniki.
1952 - 28 czerwca, istniejące od 1945 r.,
Państwowe Zakłady Samochodowe przekształcone zostają w Wytwórnię Sprzętu
Komunikacyjnego, która jest największym obecnie zakładem przemysłowym Kalisza.
- 5 sierpnia uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Kaliszu
powołano do życia komitety blokowe.
- Kaliskie Towarzystwo Muzyczne zostało rozwiązane, a jego
szkoła muzyczna upaństwowiona.
1953 - W marcu uruchomiono Stację
Krwiodawstwa. Stacja dysponowała pełnym wyposażeniem laboratoryjnym; jej założycielem
i długoletnim kierownikiem był - dr Tadeusz Pniewski.
- Powstaje Szkoła Pielęgniarstwa, zamieniona później na
Liceum Medyczne.
- Zniesiony został system kartkowy w handlu.
1954 - Oddział Chorób Płucnych Szpitala
Miejskiego przekształcony został w Państwowy Szpital Przeciwgruźliczy im. dra B.
Koszutskiego w Wolicy k. Kalisza.
- Powstała Stacja Archeologiczna Instytutu Historii Kultury
Materialnej PAN, zasłużona placówka naukowa, którą przez długie lata kierował
Krzysztof Dąbrowski, autor wielu opracowań z prehistorii miasta.
1955 - 30 marca rozpoczął się
pierwszy po wojnie kurs przewodników po Kaliszu.
- 1 sierpnia w Szczypiornie utworzono Centrum Wyszkolenia
Służby Więziennej, przekształcone w 1969 r. w Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej.
- 17 października powstał oddział Polskiego Towarzystwa
Historycznego, skupiający grono miejscowych miłośników historii i nauczycieli tego
przedmiotu. Pierwszym prezesem oddziału kaliskiego PTH została Aniela Wende.
- Zakończono budowę pierwszego powojennego osiedla
mieszkaniowego imienia Juliana Marchlewskiego.
1956 - W Wyższej Szkole Ekonomicznej w
Poznaniu i Politechnice Szczecińskiej - Katedrze Ekonomii Transportu Drogowego opracowano
studium do projektu węzła kolejowego w Kaliszu. Projekt przewidywał przeniesienie
dworca osobowego w okolice Chmielnika, towarowy zaś zlokalizowany został między
Winiarami a Opatówkiem. Ponadto plan przewidywał połączenia kolejowe z Pleszewem z
bocznicą dla dzielnicy przemysłowej, z Koninem i dalej do Inowrocławia oraz z Wieluniem
i dalej do Częstochowy. Ministerstwo Kolei pismem z dnia 10 maja 1956 r. poinformowało
PWRN w Poznaniu, że w planie pięcioletnim 1956 -1960 budowa nowych linii kolejowych w
rejonie Kalisza nie jest przewidziana.
- Uruchomiono Technikum Budowy Instrumentów Klawiszowych,
pierwszą tego typu szkołę w Europie.
- Przy ul. Piskorzewskiej wzniesiono Szkołę Podstawową nr 12.
- Oddano do użytku Powszechny Dom Towarowy przy pl.
Kilińskiego.
- W grudniu odbył się w Kaliszu IV Walny Zjazd Polskiego
Towarzystwa Archeologicznego, połączony z sesją naukową na temat starożytnego i
średniowiecznego Kalisza.
- Z inicjatywy Wacława Klepandego oddział kaliski PTTK
opracował pierwszy numer biuletynu pod nazwą Poznaj Ziemię Kaliską.
1957 - W kwietniu podczas Kongresu Miast
Bliźniaczych w Aix les'Bains Kalisz nawiązał przyjazne kontakty z francuskim miastem Hautmont.
- W maju ukazał się pierwszy numer miesięcznika, później
zaś dwutygodnika i tygodnika Ziemia Kaliska. Wśród autorów prac zamieszczonych w
pierwszym numerze pisma znalazły się nazwiska Marii
Dąbrowskiej, Tadeusza Kulisiewicza, Władysława
Kwiatkowskiego, Bogusława Koguta, Stefana Dybowskiego, Eligiusza
Walczaka. Redaktorem naczelnym pisma został Jerzy Kuczyński.
- Z początkiem lipca stałe roki w Kaliszu Sądu Wojewódzkiego
w Poznaniu przekształcone zostają w Ośrodek Zamiejscowy tego Sądu, właściwy dla 7
powiatów (Kalisz, Kępno, Krotoszyn, Ostrów, Ostrzeszów, Pleszew i Turek).
- W Kaliszu istnieją: 2 kina Stylowe i
Wolność, 3 kluby sportowe Włókniarz, Calisia i Prosna, 2
zespoły adwokackie, 3 hotele Europa, Grodzki i Polonia, 8 aptek;
działa 64 lekarzy różnych specjalności i 32 lekarzy dentystów oraz 20 położnych;
dorożki konne mają 4 postoje, a taksówki osobowe - 2; Miejskie Zakłady Komunikacyjne
obsługują 11 linü autobusowych; istnieje 6 sklepów monopolowych i 3 biura pisania
podań; pracuje 3 rzemieślników - powroźników, świadczone są usługi szczotkarskie,
szklarskie i szkutnicze; 4 bary, 2 kawiarnie i 7 restauracji otwiera podwoje dla
mieszkańców i gości miasta.
1958 - W styczniu w Szczypiornie utworzone
zostało eksperymentalne więzienie karne dla młodocianych.
- 22 czerwca Kalisz nawiązał braterskie więzy z francuskim
miastem Hautmont, podpisując Kartę Przyjaźni miast bliźniaczych. Podpisy na
dokumencie złożyli przewodniczący prezydium MRN Andrzej Bonusiak oraz mer Hautmont
Marcel Aimé.
- 22 lipca w Kaliszu bawiła delegacja bratniego miasta Hautmont.
Grupa naukowców pod kierownictwem K. Dąbrowskiego rozpoczęła badania archeologiczne na
Zawodziu. Odkryto fundamenty jednonawowej I kolegiaty św. Pawła wraz z prawdopodobnymi
grobowcami Mieszka III Starego i jego syna Mieszka
Mieszkowica, a wokół kościoła 20 grobów pochodzących z XII i XIII w. Odsłonięto
także pierwsze fragmenty drewniano-kamiennej konstrukcji wałów obronnych.
- Z Gniezna do Kalisza sprowadzono i złożono w kościele
Franciszkanów część relikwii błogosławionej Jolanty.
1959 - 15 lipca przybyła ośmioosobowa
delegacja Hautmont. Goście zwiedzili Kalisz, a także Warszawę, Kraków, Wieliczkę,
Ojców, Oświęcim oraz Poznań. Delegacji przewodniczył Michel Vos.
- 2 października odbyło się zebranie założycielskie
Kaliskiego Towarzystwa Naukowego, na którym powołano komisję organizacyjną
Towarzystwa. Była to pierwsza, nieudana niestety, próba zorganizowania w Kaliszu
towarzystwa naukowego o charakterze ogólnym.
1960 - 23 stycznia nadzwyczajną sesją
Miejskiej i Powiatowej Rad Narodowych zainaugurowane zostały uroczystości jubileuszu
XVIII Wieków Kalisza. Uczestniczył w niej m.in. wicepremier Piotr Jaroszewicz. Podczas
sesji honorowe obywatelstwo miasta nadano Marii
Dąbrowskiej oraz Tadeuszowi Kulisiewiczowi.
- 3 kwietnia w Kaliszu bawił minister obrony narodowej gen.
broni Marian Spychalski. Gość zapoznał się z problemami Kalisza i ziemi kaliskiej,
odwiedził Fabrykę Pluszu i Aksamitu i teren budowy gmachu Liceum Pedagogiczego, a także
zwiedził miasto.
- 25 czerwca w sali recepcyjnej ratusza odbyła się sesja
naukowa poświęcona historii Kalisza w okresie kształtowania się państwa polskiego.
Sesja została zorganizowana przez Polską Akademię Nauk oraz Społeczny Komitet
Obchodów XVIII Wieków Kalisza. Na obrady przybyło wielu wybitnych archeologów i
historyków polskich, a wśród nich Witold Hensel, Aleksander Gieysztor, Kazimierz
Michałowski, Stanisław Lorenz i Józef Kostrzewski.
- Od 22 do 24 lipca pod auspicjami Komitetu Obchodów XVIII
Wieków Kalisza zorganizowano światowy zjazd wychowanków kaliskich szkół średnich.
- 23 lipca Kalisz otrzymał telewizyjną stację przekaźnikową
w Chełmcach, umożliwiającą miastu odbiór programu telewizyjnego. Przekaźnik powstał
z inicjatywy i przy pomocy kaliskich zakładów pracy.
- 24 lipca odsłonięto pomnik Adama
Asnyka autorstwa Jerzego Jarnuszkiewicza, ufundowany ze składek społeczeństwa.
- W ramach jubileuszu miasta ukazało się monumentalne,
trzytomowe dzieło pt. Osiemnaście wieków Kalisza, a także szereg innych
publikacji.
- W listopadzie oficjalnie otwarto, działające już od
września tego roku, Studium Nauczycielskie w Kaliszu. Nowej uczelni nadano imię
Marii Konopnickiej.
1961 - W maju zorganizowano po raz
pierwszy Kaliskie Spotkania Teatralne. Główną nagrodę festiwalu otrzymał Teatr Ziemi
Lubuskiej z Zielonej Góry. Inicjatorami Spotkań byli dyrektor kaliskiego teatru Tadeusz
Kubalski oraz redaktor Bohdan Adamczak.
- Opracowano nowy plan perspektywiczny rozwoju miasta.
1962 - W maju odbyła się w Kaliszu
część sesji poświęconej twórczości Marii
Dąbrowskiej i jubileuszowi 50-lecia pracy twórczej pisarki. Na sesji poinformowano,
że zamierza się nadać nowo budującej się dzielnicy nazwę Kaliniec, a jej główna
ulica otrzyma imiona Bogumiła i Barbary.
- Wybudowano, z funduszów Totalizatora Sportowego, halę
dysponującą basenem pływackim i salą sportowo-widowiskową.
- Reaktywowano Kaliskie Towarzystwo Muzyczne.
1964 - 5 lutego odbył się wielki wiec
protestacyjny zorganizowany przez Miejski Komitet Frontu Jedności Narodu i Zarząd
Powiatowy ZBOWiD. Jego uczestnicy potępili umorzenie śledztwa przez Oberlandsgericht w
Bambergu przeciwko Karolowi Kolbowi, który w latach 1940-1941 pełnił w Kaliszu funkcję
szefa prokuratury Sądu Specjalnego (Sondergericht).
- 8 lutego odbyło się zebranie organizacyjne Towarzystwa
Miłośników Teatru. Prezesem wybrano Irenę Pawłowską.
- Przekazano do użytku mieszkańców miasta budynek Klubu
Międzynarodowej Prasy i Książki, wzniesiony ze środków Społecznego Funduszu Odbudowy
Stolicy.
1965 - 18 września uroczyście otwarto nowy budynek szkół muzycznych, postawiony obok dawnego gmachu Kaliskiego Towarzystwa Muzycznego. Jednocześnie szkoły muzyczne wzbogaciły się o salę koncertową, zrekonstruowaną po okupacyjnych przeróbkach i na nowo zaprojektowaną przez Władysława Kościelniaka.
1966 - 20 i 21 maja w ramach obchodów
1000-lecia państwa polskiego odbyła się sesja kulturalno-historyczna, poświęcona
przeszłości historycznej i teraźniejszości miasta i ziemi kaliskiej.
- W czerwcu w Kaliszu obradowało kolegium Ministerstwa Kultury i
Sztuki, zapoznając się z osiągnięciami oraz ambicjami i potrzebami Kalisza jako
największego ośrodka kulturalnego wschodniej Wielkopolski.
- 21 lipca Józef Wanat, kaliszanin, artysta malarz przekazał w
darze Muzeum Ziemi Kaliskiej 43 obrazy, w tym 29 swojego autorstwa.
1967 - 15 października obradowała konferencja naukowa lekarzy ziemi kaliskiej, podczas której wygłoszono 48 referatów. Plon konferencji został opublikowany w książce pamiątkowej.
1968 - We wrześniu Kaliskie Towarzystwo
Muzyczne uroczyście obchodziło 150-lecie swego istnienia. Uroczystości połączone
były z inauguracją Kaliskich Dni Muzyki Kameralnej.
- Ukazał się pierwszy tom Rocznika Kaliskiego,
stanowiącego w zamyśle kontynuację jubileuszowego wydania Osiemnastu wieków
Kalisza.
1969 - W październiku przed budynkiem
Studium Nauczycielskiego odsłonięto pomnik Marii Konopnickiej dłuta Stanisława
Horno-Popławskiego. Pomnik ten powstał z inicjatywy dzieci szkół kaliskich przy dużym
udziale społeczeństwa miasta.
- Odbył się (w listopadzie) I Ogólnopolski Festiwal Awangardy
Beatowej.
1970 - 21 lipca wmurowano kamień
węgielny pod gmach kaliskiego oddziału Naczelnej Organizacji Technicznej.
- Do użytku oddano dom towarowy Tęcza. W okresie okupacji
hitlerowskiej w tym miejscu istniał obóz przejściowy.
- Na budynku hali targowej Tęcza przy pl. 1 Maja wmurowano
tablicę następującej treści: W budynku tym w latach 1939-42 niemiecki okupant
urządził obóz przejściowy dla żołnierzy polskich a następnie ludności cywilnej.
Wywieziono stąd ponad 20 000 ludzi do obozów śmierci.
- Zakończono budowę zautomatyzowanej cegielni zlokalizowanej na
terenie Winiar.
- W sierpniu rzemieślnicy kaliscy przystąpili do remontu
fragmentu murów kazimierzowskich i baszty Dorotki. Prace wykonano z okazji turnieju
miast.
- W październikowym turnieju miast Kalisz współzawodniczył z
Gnieznem, przegrywając rywalizację.
1971 - 19 lutego III Liceum
Ogólnokształcące im. Anny Jagiellonki otrzymało imię Mikołaja Kopernika.
- 23 lipca Kalisz uzyskał pierwsze automatyczne połączenie
telefoniczne z Poznaniem.
1972 - 14 stycznia do Kalisza przybył I
sekretarz KC PZPR Edward Gierek. Podczas pobytu gość zwiedził Kaliskie Zakłady
Koncentratów Spożywczych oraz Fabrykę Pieczywa Cukierniczego Kaliszanka.
- W kwietniu ukazał się pierwszy numer dwutygodnika
Delta, pierwszego w Kaliszu czasopisma zakładowego. Wydawcą pisma był samorząd
robotniczy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego.
- Ukończono budowę nowego kościoła przy ul. Polnej.
- W listopadzie Kalisz otrzymał pierwsze dostawy gazu ziemnego z
Odolanowa.
- W grudniu przekazany został do użytku pierwszy w Kaliszu
wieżowiec. Zamieszkało w nim 99 rodzin.
1973 - 23 stycznia ukazał się Kaliski
Włókniarz, dwutygodnik międzyzakładowy kaliskich fabryk przemysłu
włókienniczego.
- W lutym Szkoła Podstawowa nr 17 otrzymała imię Bronisława
Koszutskiego, byłego czerwonego burmistrza miasta Kalisza.
- 31 marca po 102 latach eksploatacji została całkowicie
wyłączona z ruchu gazownia miejska. Gaz miejski zastąpiony został gazem ziemnym
doprowadzanym do Kalisza z rejonu Odolanowa.
- Na skrzyżowaniu ulic Ułańskiej i Pułaskiego wzniesiono Dom
Technika Naczelnej Organizacji Technicznej. Otrzymał on imię Bolesława Rubińskiego.
- 2 i 3 czerwca Liceum Ekonomiczne w Kaliszu obchodziło 50-lecie
istnienia. Podczas uroczystości sztandar szkoły udekorowano Honorową Odznaką Miasta
Kalisza.
- 4 czerwca odbyły się uroczystości obchodów Kopernikowskich
w Kaliszu. W programie przewidziano sesję naukową oraz wystawę pod nazwą Mikołaj
Kopernik i kaliskie tradycje astronomiczne.
- 2 września na wspólnym plenarnym posiedzeniu Komitetów
Miejskiego i Powiatowego PZPR dokonano połączenia obu instancji. I sekretarzem KMiP
został Zbigniew Chodyła.
- 23 i 24 września odbył się IX Zjazd Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. A. Asnyka. Zjazd zorganizowano z okazji 200-lecia istnienia szkoły, 150-lecia wybudowania gmachu szkolnego oraz 50-lecia nadania szkole imienia poety.
- 27 września dokonano połączenia Miejskiej
z Powiatową Radą Narodową w Kaliszu. Przewodniczącym Prezydium obu Rad został Jan
Kolenda, a od 14 grudnia tego roku I sekretarz KMiP PZPR Zbigniew Chodyła.
- W listopadzie decyzją Ministerstwa Oświaty i Wychowania w
miejsce dotychczasowego Studium Nauczycielskiego w Kaliszu utworzono Centrum Doskonalenia
Nauczycieli - uczelnię o charakterze studium podyplomowego.
- 14 grudnia utworzono funkcję naczelnika Urzędu Miasta i
Powiatu oraz powołano na to stanowisko Jana Kolendę.
- 14 grudnia w kościele Św. Mikołaja uległ zniszczeniu
najwartościowszy zabytek Kalisza - obraz Rubensa Zdjęcie z krzyża.
1974 - Rozpoczęto zakrojoną na szeroką
skalę modernizację ulic miasta, ze szczególnym uwzględnieniem tras wjazdowych. Kolejno
przebudowano i unowocześniono ulice: Łódzką, Górnośląską, Wrocławską,
Poznańską, 23 Stycznia i Częstochowską.
- Ukończono budowę nowych pomieszczeń Zakładów Przemysłu
Dziewiarskiego Polo przy ul. Dzierżyńskiego.
- We wrześniu przy Kaliskim Towarzystwie Muzycznym rozpoczęła
działalność Kaliska Orkiestra Symfoniczna, pracująca pod batutą jej twórcy i
organizatora Andrzeja Bujakiewicza. W rok później powstało stowarzyszenie pod nazwą
"Orkiestra Symfoniczna w Kaliszu".
- W dniach 21-28 listopada odbyły się w Kaliszu Dni Getyngi,
uświetnione wieloma imprezami artystycznymi. Między innymi wystąpił Teatr Niemiecki z
Getyngi, chór chłopięcy oraz zorganizowano szereg wystaw.
- W grudniu odbył się I Międzynarodowy Festiwal Pianistów
Jazzowych.
1975 - 28 kwietnia otwarto nowy dworzec
autobusowy PKS przy ul. Wrocławskiej.
- W maju Teatr im. W. Bogusławskiego obchodził uroczyście
jubileusze: 175 lat istnienia, 30 lat działalności powojennej i 15 lat Kaliskich
Spotkań Teatralnych.
- 1 czerwca na mocy ustawy z 28 maja tego roku Kalisz
stał się siedzibą władz województwa kaliskiego, utworzonego z części województw:
poznańskiego, łódzkiego i wrocławskiego; pierwszym wojewodą został Zbigniew
Chodyła, prezydentem miasta zaś Alfred Kaczmarek.
- 6 czerwca zwołane zostało pierwsze po reformie
administracyjnej posiedzenie Komitetu Miejskiego PZPR w Kaliszu. Funkcję I sekretarza KM
PZPR powierzono Jerzemu Więckowskiemu.
- 5 lipca na sesji Miejskiej Rady Narodowej przewodniczącym
Miejskiej Rady Narodowej wybrano I sekretarza KM PZPR J. Więckowskiego.
- 12 września I Sekretarz KC PZPR Edward Gierek uczestniczył w
obradach rozszerzonego plenum KW PZPR w Kaliszu.
- 22 września w Kaliszu odbyła się prapremiera filmu Noce i
dnie opartego na powieści Marii Dąbrowskiej.
- 15 października dzięki uruchomieniu przemiennika mieszkańcy
miasta otrzymali możliwość oglądania II programu TV.
- 18 października odbyła się sesja popularno-naukowa
poświęcona życiu i twórczości Marii Dąbrowskiej z udziałem licznych naukowców z
całego kraju. Organizatorem była Wojewódzka Biblioteka
Publiczna.
- 3 listopada w Warszawie powstało koło kaliszan.
- 2 grudnia do Kalisza przyjechał pierwszy pociąg elektryczny.
Tym samym zakończona została elektryfikacja trasy Wrocław-Kalisz.
- 5 grudnia oddano do użytku nowy most na Prośnie i kolejny
odcinek al. Wojska Polskiego.
1976 - 1 stycznia Muzeum Ziemi Kaliskiej
otrzymało status placówki okręgowej.
- 21 stycznia z udziałem ministra Mieczysława Grudnia wmurowano
akt erekcyjny Domu Kombatanta przy ul. Cegielnianej.
- 26 stycznia w ramach obchodów rocznicowych wyzwolenia Kalisza
odbył się w teatrze koncert pt. "Kaliszanie swemu miastu".
- 16 lutego w Krakowie zmarł Stefan
Otwinowski, pisarz, związany w okresie młodości z Kaliszem, laureat nagrody
literackiej miasta.
- 10 marca obchodzono setną rocznicę urodzin kaliszanki Marii
Koszutskiej (Wery Kostrzewy), działaczki ruchu robotniczego.
- W Kaliszu odbyła się centralna akademia z okazji Święta
Ludowego. Uczestniczyli w niej sekretarze KC PZPR: Józef Pińkowski i Zdzisław
Żandarowski oraz wiceprezes NK ZSL, wiceprzewodniczący Rady Państwa Zdzisław Tomal.
- W lipcu Kalisz powiększył swoją powierzchnię do 50 km2
przez przyłączenie do miasta Majkowa, Winiar, Rajskowa, Piwonic, Szczypiorna i Noskowa.
Łącznie w granice miasta włączono około 20 km2, liczba ludności zaś wzrosła do 94
tysięcy.
- 20 lipca odbyło się uroczyste przekazanie do użytku nowego
skrzydła budynku Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej. Z
tej okazji odsłonięto wystawę "Z tradycji walk narodowowyzwoleńczych na ziemi
kaliskiej".
- 21 lipca oddano do użytku drogę szybkiego ruchu łączącą
Kalisz z Nowymi Skalmierzycami.
- 22 lipca z wieży ratuszowej rozległ się nowy hejnał miasta.
- 22 lipca wyłączono z ruchu kołowego śródmieście Kalisza.
- We wrześniu z udziałem ministra oświaty i wychowania Jerzego
Kuberskiego odbyła się w Kaliszu sesja na temat nauczania historii w szkole
dziesięcioletniej.
- W dniach 21 i 22 września obradował w Kaliszu I Ogólnopolski
Sejmik Historyków, w którym uczestniczyło 300 przedstawicieli historycznego środowiska
naukowego i nauczycielskiego z całego kraju.
- 25 października zawiązało się Towarzystwo Miłośników
Kalisza. Pierwszym jego prezesem został Józef Kuznowicz.
- 28 października obradowała I Wojewódzka Konferencja
Kulturalna. Na Konferencji uchwalono przekształcenie Towarzystwa Kulturalnego Ziemi
Kaliskiej w stowarzyszenie o zasięgu wojewódzkim, które z początkiem 1977 r.
przyjęło nazwę Federacji Towarzystw Kulturalnych Ziemi Kaliskiej.
- 6 listopada w Kaliszu i województwie kaliskim przebywał
dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego, lotnik kosmonauta, Walery Wołynow.
1977 - 28 kwietnia oddano do użytku
orbisowski hotel Prosna z 200 miejscami noclegowymi, restauracją, kawiarnią i
klubem nocnym.
- W dniach 22-31 lipca obradował w Kaliszu V Światowy Sejmik
Działaczy Polonijnych Polskiego Komitetu Olimpijskiego.
- 22 lipca z okazji Święta Odrodzenia miasto otrzymało
sztandar ufundowany przez społeczeństwo. Wręczenia sztandaru władzom miasta dokonali
J. Kusiak i J. Kuznowicz.
- 22 lipca zakończono renowację części kaliskiej starówki,
kamienicom dano nową elewację oraz założono stylizowane oświetlenie staromiejskich
ulic.
- 7 listopada w obecności władz partyjnych i administracyjnych
województwa z I sekretarzem KW PZPR J. Kusiakiem i wojewodą kaliskim Chodyłą na czele,
dokonano wlewu do formy pierwszej wielkiej płyty Kaliskiej Fabryki Domów.
- 7 listopada załoga Fabryki Wyrobów Runowych Runotex
wyróżniona została za swą pracę Orderem Sztandaru Pracy II Klasy.
- Ukazały się Dzieje Kalisza, pierwsza kompletna
monografia miasta. Jej redaktorem był prof. dr Władysław Rusiński.
- Redakcja Południowej Wielkopolski została przeniesiona
z Ostrowa Wielkopolskiego do Kalisza. Czasopismu nadano profil miesięcznika
społeczno-kulturalnego.
- Pięćdziesiąt lat po utworzeniu Towarzystwa Przyjaciół
Książki w Kaliszu, stowarzyszenie to zostało reaktywowane. Jego pierwszym w okresie
powojennym prezesem został Krzysztof Walczak.
- Kalisz posiada: 4 biura podróży, 2 punkty wymiany walut, 7
urzędów pocztowych, 4 redakcje czasopism, 11 aptek, 4 hotele, 8 restauracji, 5 kawiarni,
14 barów, 5 barów cukierniczych, 4 postoje taksówek osobowych, 2 parkingi strzeżone i
6 niestrzeżonych, 28 linii komunikacji miejskiej, 5 stacji obsługi samochodów, 3 stacje
benzynowe, 4 kina, 8 domów kultury i klubów, 11 bibliotek publicznych, 2 stadiony, 4
przystanie wioślarskie, 6 księgarń i 2 sklepy Pewexu.
1978 - W maju odsłonięto płytę
pamiątkową autorstwa Władysława Kościelniaka w realizacji Jerzego Sobocińskiego,
poświęconą książkom kaliskich bibliotek, którymi w czasie okupacji hitlerowskiej
zasypano starą fosę miejską.
- 8 czerwca kaliska kolegiata p.w. Wniebowzięcia Najświętszej
Marii Panny otrzymała godność bazyliki mniejszej.
- 1 września Kalisz został odznaczony Krzyżem Komandorskim z
Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Dekoracji sztandaru miasta dokonał przewodniczący
Rady Państwa Henryk Jabłoński.
- 26 października rozpoczął działalność oddział
Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, stawiając przed sobą zadanie rozwijania
kultury literackiej w szerokich kręgach społeczeństwa. Prezesem oddziału została dr
Halina Molenda.
1979 - W styczniu Kaliskie Towarzystwo Muzyczne
obchodziło jubileusz 160-lecia swego istnienia. Z tej okazji towarzystwo otrzymało
własny sztandar ufundowany przez społeczeństwo miasta i województwa oraz Medal Komisji
Edukacji Narodowej. Odznaczenia i wyróżnienia otrzymali też działacze towarzystwa z
prezesem Stanisławem Fibingierem na czele.
- Rozpoczęto napełnianie zbiornika retencyjnego, utworzonego na
granicy miasta w Szałem.
- Na zewnętrznej ścianie kościoła poreformackiego
odsłonięto płaskorzeźbę projektu Wiesława Andrzeja Oźminy, upamiętniającą
istnienie w latach 1942-1944 w klasztorze poreformackim obozu germanizacyjnego dla dzieci
polskich.
- 28-29 września w Kaliszu obradował krajowy zjazd
Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. Podczas zjazdu złożono kwiaty na płycie
upamiętniającej losy książek podczas ostatniej okupacji.
- 25 listopada zmarł doc. dr Krzysztof Dąbrowski. Jego imię
nierozerwalnie związane jest z badaniami dziejów Kalisza. Swymi wykopaliskami i
publikacjami potwierdzał przez blisko trzydzieści lat najstarszą Ptolemeuszowską
metrykę miasta i wydobywał na światło dzienne świadectwa jego świetności z czasów
Mieszka Starego. Był redaktorem Osiemnastu wieków Kalisza, autorem i
współautorem książek: Kalisz w starożytności i w średniowieczu, Szkice z
dziejów Kalisza, Kalisz prastary, Z przeszłości Kalisza, Świat kultury
europejskiej i wielu innych.
- Od 3 do 5 grudnia przebywał w Kaliszu Tadeusz
Kulisiewicz,
biorąc udział w zorganizowanych przez miasto obchodach jubileuszu 80 rocznicy urodzin
artysty. Jubileusz uświetniony został otwarciem wystawy prac Kulisiewicza w
pomieszczeniach Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej.
1980 - 10 stycznia 24 studentów wydziału
budowy maszyn Politechniki Poznańskiej, kształcących się w punkcie konsultacyjnym w
Kaliszu, otrzymało dyplomy. Były to pierwsze w powojennej historii miasta absolutoria
udzielone w Kaliszu.
- W sierpniu archeolodzy z Instytutu Historii Kultury Materialnej
Polskiej Akademii Nauk w Łodzi pod kierownictwem Tadeusza Poklewskiego odkryli na terenie
Kalisza nieźle zachowane fragmenty średniowiecznych murów obronnych i XVI-wiecznej
baszty.
- 29 września powstał Międzyzakładowy Komitet Założycielski
NSZZ Solidarność" w Kaliszu, którego przewodniczącym został Antoni
Pietkiewicz.
- Nowy sezon kulturalny Kaliska Orkiestra Symfoniczna
rozpoczęła już jako przedsiębiorstwo państwowe.
W 1980 roku: Miasto liczyło 98 921
mieszkańców; na 100 mężczyzn przypadało 112 kobiet; w ciągu roku zawarto 829
małżeństw. W zakładach przemysłowych, instytucjach, organizacjach spółdzielczych i
innych jednostkach gospodarki uspołecznionej zatrudnionych było 59 096 osób, w tym 24
826 kobiet.
Ogólna powierzchnia miasta wynosiła 5 307 hektarów, w tym:
grunty orne zajmowały 2 716 ha, sady - 276 ha, łąki i pastwiska - 252 ha, lasy - 24 ha.
Plony 4 zbóż z hektara wynosiły 28,1 kwintala; zebrano: pszenicy - 727 q, żyta - 1446
q, jęczmienia - 516 q, owsa - 170 q, ziemniaków - 14 190 q. W gospodarstwach rolnych
hodowano 618 krów, 3 219 świń, 506 owiec i 248 koni.
Miasto posiadało 427 ulic o długości 276,4 km, w tym o
nawierzchni utwardzonej - 135,9 km. Tabor komunikacji miejskiej wynosił 111 autobusów, a
ilość linii komunikacyjnych - 33; oddział kaliski PKS obsługiwał 243 linie
autobusowe, wykonując 1341 kursów dziennie; zarejestrowanych było 23005 samochodów, w
tym 9 747 samochodów osobowych prywatnych; taksówek osobowych było 433.
W mieście znajdowało się 29 100 mieszkań; przeciętnie na
jedno mieszkanie przypadało 3,39 osoby; z wodociągów korzystało 89,9 proc. ogółu
mieszkań sieci gazowej - 66,2 proc., z sieci kanalizacyjnej - 82,3 proc., energię
elektryczną przesyłano do 29 460 odbiorców.
W mieście pracowało 25 państwowych i 17 spółdzielczych
zakładów przemysłowych oraz 846 zakładów rzemieślniczych; sieć handlowa obejmowała
546 punktów sprzedaży.
Usługi pocztowe świadczyło 10 placówek; abonentów
telefonicznych było 6 133, radiowych - 29 125 i telewizyjnych 27 094.
W mieście pracowało 193 lekarzy, 391 pielęgniarek, 18
adwokatów; miasto siadało 604 łóżka szpitalne, 320 miejsc hotelowych, 4 kina z 1 271
miejscami, 11 szkół podstawowych, 5 klubów sportowych, 27 przedszkoli, 12 bibliotek
publicznych.
Prezydentem miasta był Andrzej Spychalski, a wiceprezydentem
Andrzej Grochowski. Przewodniczącym 87-osobowej Miejskiej Rady Narodowej był Walerian
Baron.