STATUT
KALISKI DLA ŻYDÓW Z 1264 ROKU

ilustrowany przez
Artura Szyka

  

     "Statut Kaliski" Artura Szyka powstał w latach 1926-1928 i zajmuje obok późniejszej "Hagady" szczególne miejsce w bogatej twórczości artysty, jak też w dziejach kultury polskiej. Jednocześnie ukazany jako akt dziejowej tolerancji, wpisał się na stałe, jako trwały element stosunków polsko-żydowskich.

     Inspiracją do jego powstania stał się - jak twierdził sam autor - przewrót majowy w 1926 roku. Swoje dzieło - "świadectwo pracowitości, sumienności i dbałości o historyczne szczegóły", artysta zadedykował Józefowi Piłsudskiemu, uważając go za wroga nacjonalizmu i ofiarując mu własnoręcznie sygnowany egz. nr 1, który znajduje się obecnie w Zakładzie Zbiorów Ikonograficznych Biblioteki Narodowej w Warszawie.

     Druk tego wydania w technice heliograwiury trwał trzy lata i został ukończony 25 stycznia 1932 roku, w drukarni F. Bruckmanna S.A. w Monachium, dla Wydawnictwa Okrągłego Stołu w Paryżu. Odbito: 25 egzemplarzy poza obiegiem, numerowanych cyframi łacińskimi od I do XXV, oznaczonymi inicjałami H.C. (skrót H.C. oznacza hors commerce, czyli poza obiegiem - przyp. M.Sz.), 500 egzemplarzy numerowanych cyframi arabskimi od 1 do 500, wszystkie na papierze specjalnie wyprodukowanym dla tego wydania, każdy egzemplarz sygnowany przez artystę [...]. Koszty druku wyniosły 250 tys. złp. (sic!).

     Całość składa się z 45 luźnych kart oraz jednej dodatkowej pełniącej rolę kolofonu - umieszczona jest w sztywnej tece na której został wytłoczony w złotym kolorze ukoronowany orzeł z trzema herbami - Pogonią, Archaniołem i Gryfem. Grzbiet i krawędzie boczne teki są obciągnięte bordową skórą, natomiast resztę oprawiono w czerwone płótno.

     Poszczególne plansze mają wymiary 38,6 cm x 32,1 cm. Część z nich jest sygnowana i posiada napisy pozwalające ustalić datę powstania. Pozostałe są niesygnowane. Trzy z nich, jak wskazują umieszczone przez artystę, wykonano w trakcie druku. Zawarte na planszach ryciny są srebrzone i złocone: kich kolejność, z uwagi na fakt, że plansze nie posiadają swojej numeracji, z wyjątkiem 22 rycin zawierających tekst statutu, została ustalona na podstawie katalogu z wystawy jaka miała miejsce w 1932 roku.

     W Polsce do tej pory udało się odnaleźć pięć tek "Statutu Kaliskiego", w tym dwie niekompletne.

Statut Kaliski Artura Szyka
opr. Marek Szukalak
Wydany w 1994 roku przez Oficynę Bibliofilów w Łodzi
Strona Oficyny www.bibliofic.silesianet.pl

I Wydanie Internetowe
Krzysztof Płociński,  kwiecień 1999