Panorama kultury województwa kaliskiego

Obraz kultury województwa kaliskiego jest bogaty i zróżnicowany.
Historię przypominają licznie rozsiane zabytki architektury pochodzące z różnych epok i reprezentujące wszystkie style wystepujące w Polsce. Ogółem w województwie zarejestrowano 2,5 tys. zabytków architektury i budownictwa.
     Najcenniejszym zabytkiem z dziedziny archeologii jest rezerwat w południowej części Kalisza (Zawodzie), gdzie do XII wieku usytuowany był wczesnośredniowieczny dwór z osadami.
IMAGE: KOŚCIÓŁ ŚW. MIKOŁAJA]      Innymi najstarszymi i najcenniejszymi zabytkami architektury są obiekty sakralne. Niewątpliwie palmę pierwszeństwa dzierży romański z XII wieku kościół w Kotłowie. Nieco późniejsze są kościoły: św. Mikołaja (na zdjęciu po lewej), oo. Franciszkanów i Bazylika pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kaliszu.
     Z czasów panowania Kazimierza Wielkiego pochodzą ruiny i zachowane baszty obronne zamków w Bolesławcu i Ostrzeszowie, zamku w Koźminie, pozostałości murów i baszta w Kaliszu.
     Bogato reprezentowane jest budownictwo drewniane sakralne oraz świeckie. Wśród blisko 100 kościółków na uwagę zasługuje oryginalny kościół "Na Pólku" w Bralinie z dwustronnym ołtarzem głównym (Medal "Europa Nostra" w 1993 roku za rewaloryzację) oraz najstarszy, z XVI wieku w Ołoboku.
     Z budowli świeckich wymienić należy jedyny w Wielkopolsce ratusz drewniany z XVIII wieku w Sulmierzycach oraz Pałac Myśliwski w Antoninie - dawną rezydencję księcia Antoniego Radziwiłła - Namiestnika Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Cennym zabytkiem architektury murowanej jest zespół zamkowo-parkowy w Gołuchowie - siedziba Leszczyńskich i Czartoryskich, wybudowany na wzór renesansowych zamków nad Loarą, neoklasycystyczne pałace w Dobrzycy i Śmiełowie oraz liczne pałace i dworki (Lewków, Tarce, Siemianice, Tłokinia Kościelna, Marchwacz).
     Ciekawe i cenne zabytki ruchome stanowią wyposażenie kościołów oraz eksponowane są w muzeach. W województwie działają dwa oddziały Muzeum Narodowego w Poznaniu (Śmiełów - Muzeum Adama Mickiewicza, Gołuchów - zamek ze zbiorami dzieł sztuki XVI-XVIII wieku oraz kolekcją starożytnych waz greckich- na zdjęciu obok); muzea państwowe w Kaliszu (Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej z oddziałami w Lewkowie, Russowie, Antoninie; Centrum Rysunku i Grafiki im. Tadeusza Kulisiewicza w Kaliszu), Opatówku - Muzeum Historii Przemysłu, Gołuchowie - Ośrodek Kultury Leśnej z Muzeum Leśnictwa oraz rezerwatem żubrów, w Dobrzycy (zespół pałacowo-parkowy); muzea regionalne w Pleszewie, Jarocinie, Sulmierzycach, Ostrowie Wielkopolskim, Sycowie, Ostrzeszowie, Krotoszynie, Zdunach, Kępnie, Odolanowie.
     Ważne miejsce w panoramie życia kulturalnego zajmuje działalność instytucji - ośrodków i domów kultury, bibliotek, towarzystw i stowarzyszeń kulturalnych, zespołów amatorskiego ruchu artystycznego (chórów, orkiestr dętych, zespołów teatralnych, tanecznych, kapel i zespołów ludowych). Wyróżnia się województwo w skali kraju wspaniale rozwijającym się ruchem muzycznym. Działa tu przeszło 50 chórów i orkiestr dętych należących do czołówki krajowej; organizowane są międzynarodowe i ogólnopolskie festiwale i przeglądy od muzyki dawnej, poprzez twórczość Chopina, jazz do muzyki rockowej w Jarocinie. Rozwinięta jest sieć szkolnictwa muzycznego (Państwowe Szkoły Muzyczne I i II stopnia w Kaliszu i Ostrowie Wielkopolskim, I stopnia w Pleszewie, Jarocinie, Krotoszynie, Ostrzeszowie, Kępnie, Sycowie, społeczne ogniska muzyczne).
     W Kaliszu działa Instytut Pedagogiczno - Artystyczny Uniwersetytu im. A. Mickiewicza w Poznaniu z kierunkami: wychowanie muzyczne, plastyczne, filologia polska, nauczanie początkowe i pedagogika kulturalno-oświatowa. Województwo posiada dwie profesjonalne instytucje artystyczne: Państwowy Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu oraz Filharmonię Kaliską.
     Bogato reprezentowane jest środowisko plastyczne; dwa salony wystawiennicze (Kalisz, Ostrów Wielkopolski) prowadzi Biuro Wystaw Artystycznych, istnieją galerie w muzeach i ośrodkach kultury oraz prywatne; organizuje się plenery malarskie z udziałem artystów zagranicznych. Najsilniejsze ośrodki plastyczne to Kalisz i Ostrów Wielkopolski.

Województwo posiada bogate tradycje społecznego działania w obszarze kultury. Przeszło stuletnie tradycje kontynuują towarzystwa śpiewacze i chóry, towarzystwa miłośników miasta, miejscowości, regionu. Propagują one dorobek kulturalny regionu, wydają liczne publikacje, organizują imprezy kulturalne.
W panoramie kulturalnej województwa ważną rolę odgrywają mass-media: prasa, radio i telewizja. W województwie kaliskim wychodzi blisko 30 tytułów prasowych: działają oddziały terenowe dzienników ("Gazety Wyborczej", "Gazety Poznańskiej", "Głosu Wielkopolskiego", "Wiadomości Dnia"). Z gazet lokalnych na uwagę zasługuje "Ziemia Kaliska" (ukazuje się od 1957 r.), "Gazeta Ostrowska", "Gazeta Jarocińska", miesięcznik "Kalisia". W Kaliszu, Kępnie i Jarocinie swój program emitują lokalne rozgłośnie radiowe, w Kaliszu działa lokalna telewizja "Centrum".
Różnorodność form życia kulturalnego sprawia, że Kalisz i województwo zajmują ważną pozycję na mapie kulturalnej kraju. Imprezy muzyczne, teatralne, plastyczne, taneczne gromadzą wybitnych, krajowych i zagranicznych artystów, a niepowtarzalny klimat i atmosfera festiwali chopinowskich w Antoninie, rockowego festiwalu w Jarocinie, folkowego w Krotoszynie, majowych spotkań teatralnych w Kaliszu przyciągają tysiące miłośników, sympatyków i słuchaczy z całego kraju.

Andrzej Zmyślony, "Pejzaże kulturalne kaliskiego", wydawnictwo Wydziału Kultury, Sportu i Turystyki Urzędu Wojewódzkiego w Kaliszu.