Województwo kaliskie - jedno z 48 w kraju - zajmuje powierzchnię 6512 km² (2,1% całkowitego obszaru Polski) i należy do województw średniej wielkości. Leży prawie w całości w południowo-zachodniej części Niziny Wielkopolskiej, jedynie południowo-zachodni skraj województwa wchodzi w skład Niziny Śląskiej.

     Granice o łącznej długości 520 km, stykają się z województwami: leszczyńskim i wrocławskim od zachodu, opolskim i częstochowskim od południa, sieradzkim od wschodu oraz konińskim i poznańskim od północy.
     Województwo w całości rozpościera się na obszarze nizinnym, co oznacza, że jego wysokość nigdzie nie przekracza 30 m n.p.m. Największe wzniesienie to Wzgórza Ostrzeszowskie o długości 40 km, Wzgórza Wysockie pod Ostrowem Wielkopolskim i Wzgórza Żerkowskie na północy.
     Główne rzeki województwa to Prosna - lewy dopływ Warty - o długości 126 km od wsi Dzietrzkowice na południu, aż po ujście do Warty na północy, oraz Obra, Lutynia, Barycz. Brak jest naturalnych zbiorników wód stojących.

     Województwo kaliskie jest centralnie położone w stosunku do dużych aglomeracji miejskich: Poznania, Łodzi i Wrocławia. Przez teren województwa przebiegają dwie linie kolejowe o dużym znaczeniu krajowym: Poznań-Ostrów Wielkopolski-Kluczbork-Katowice i Wrocław-Oleśnica-Ostrów Wielkopolski-Kalisz-Łódź-Warszawa.
Najważniejszym węzłem kolejowym województwa jest Ostrów Wielkopolski.

     Sieć dróg województwa kaliskiego jest zróżnicowana, a największe zagęszczenie przypada na część północną i środkową. Jedyna droga o znaczeniu międzynarodowym, relacji Praga-Warszawa przebiega w części południowej przez Syców, Kępno i Wieruszów.
     Teren województwa zamieszkuje 720 tys. osób - 46,8% stanowią mieszkańcy 20 miast.

     Województwo kaliskie, utworzone w 1975 roku, posiada wielowiekową tradycję wyodrębnionej na ziemiach polskich jednostki administracyjnej.
     Kalisz już w XI i XII wieku był grodem kasztelańskim, którego terytorium sięgało ujścia Prosny do Warty, linii Jarocin-Zduny, a na południu po rzekę Barycz. W XIII wieku Kalisz stał się stolicą księstwa, a od XV wieku województwa podzielnego na 6 powiatów: kaliski, koniński, pyzdrski, gnieźnieński, kcyński i nakielski. Sam powiat obejmował region o powierzchni blisko 33 tys. km i należały do niego takie miasta jak Chocz, Dobrzyca, Odolanów, Ostrów, Opatówek, Pleszew, Stawiszyn i Zduny. Tereny ziemi ostrzeszowskiej oraz Wieruszów należały do województwa sieradzkiego. Wojny i klęski żywiołowe w wieku XVII spowodowały regres województwa kaliskiego, ale dzięki ożywionym kontaktom ze Śląskiem nie był on tak głęboki jak w innych częściach Rzeczypospolitej.

     W 1768 roku w związku z utworzeniem województwa gnieźnieńskiego, wyłączono z kaliskiego powiaty nakielski, kcyński i gnieźnieński, a w roku 1793, po zajęciu Wielkopolski przez Prusy, województwo zostało włączone do nowo utworzonej prowincji Prus Południowych. Od tego czasu siedziba władz administracyjnych mieściła się w dawnych zabudowaniach pojezuickich, w których obecnie znajduje się Urząd Wojewódzki.
     Departament kaliski przetrwał do roku 1815, kiedy na mocy postanowień Kongresu Wiedeńskiego został podzielony granicą na Prośnie pomiędzy dwa państwa zaborcze: Rosję i Prusy. Ostrów, Ostrzeszów, Odolanów, Pleszew weszły w skład Wielkiego Księstwa Poznańskiego należącego do Prus, pozostałe tereny włączone zostały do Królestwa Polskiego, znajdującego się pod panowaniem Rosji. Fakt ten zaważył o odrębności kulturowych, gospodarczych, obyczajowych, które występują po dzień dzisiejszy.
     W roku 1837 utworzono Gubernię Kaliską, w skład której weszły: Konin, Słupca, Pyzdry, Sieradz, Wieruszów, Częstochowa, Radomsko, Piotrków. W wyniku późniejszej korekty granic gubernia kaliska do 1914 roku obejmowała 8 powiatów (Kalisz, Sieradz, Łęczyca, Konin, Koło, Turek, Słupca, Wieluń).
     W odrodzonej Rzeczypospolitej Kalisz stracił status miasta ponadregionalnego i stał się siedzibą powiatu w województwie łódzkim, a od 1938 roku w województwie poznańskim.
W latach II wojny światowej ziemia kaliska oraz cała Wielkopolska weszły w skład Rzeszy Niemieckiej. Po zakończeniu działań wojennych, aż po rok 1975, Kalisz był powiatem w województwie poznańskim, by po raz kolejny w historii stać się stolicą województwa, w skład którego weszły ziemie należące do byłych województw: poznańskiego, łódzkiego, wrocławskiego i opolskiego.

Opracował Krzysztof Płociński na podstawie materiałów Urzędu Wojewódzkiego w Kaliszu. 
Fot. 2, 3, 4, Krzysztof Płociński

Twórcą i sponsorem stron Internetowych Ziemi Kaliskiej  jest Zakład Informatyki i Elektroniki MIKROSAT,
62-800 Kalisz, ul. Sułkowskiego 2, tel.: (0-62) 7671842, fax (062) 7678214, w osobach Krzysztofa Płocińskiego - właściciela,   oraz dzieci: Mateusza, Szymona i Marii Płocińskich, e-mail: kplocinski@mikrosat.com.pl
Š 1996-2001 by Mikrosat. All rights reserved.